Aydın Bilgi

1945 ve Sonrası 1 Geçmişi bugünden değerlendirmek bir başka deyişle “yaşanmış olanı tahlil edebilmek” özel bir dikkate gereksinim duyurur. Şahitlerin bir başka âleme irtihal eylediği bir dönemin anlatılmasında ise dikkate rikkatin de eşlik etmesi gerekir. Rikkatle kastımız düşüncede zerâfettir. Böylesi bir zerâfetin olduğu yerde her fikir her eylem ait olduğu bütünün bir parçası olarak değerlendirilerek ele alınır çünkü dünle bugün, bugünle yarın arasında kurulacak sâhici irtibatın dönemin ruhunu bütünlükçü bir perpektifle kavramadan mümkün olamayacağı bilinir. Anılan kavrayışa ise dâhilî ve hâricî târih bilinerek ulaşılabilir. “Târih kitapları bize olayları haber verir, romanlar, şiirler, destanlar, hikâyeler, efsaneler ve masallar ise insanın hayatından yani gerçekte ne olduğundan bahseder. Birisi hâricî, diğeri dâhilî tarihtir.”(1) Cumhuriyet sonrasında olup bitenlerin ve olup bitenler karşısında gösterilen Müslüman duyarlılıklarının farklı tonları ve serencamlarını ancak böylesi bir ikili târih anlayışını kuşatmakla anlamak mümkündür. Yasaklara maruz kalan müslüman bireyin ve top…